wtorek, 29 marca 2016

• Opcje startowe MS Access

Zazwyczaj w bazie danych przekazanej użytkownikowi końcowemu ukrywa się główne okno bazy danych programu MS Access, aby uniemożliwić mu przeglądanie struktury bazy, danych zawartych w tabelach i zwracanych przez kwerendy, przypadkowych (bądź specjalnych) zmian danych, usunięcia bądź zmiany nazw obiektów itp. Aby uniknąć tego typu problemów powinniśmy zapewnić użytkownikowi („użyszkodnikowi”) dostęp do danych za pomocą tzw. interfejsu użytkownika, opartego na różnego rodzaju formularzach.
Samo ukrycie okna nawigacji (okna bazy danych), poprzez odznaczenie pola wyboru „Wyświetl okienko nawigacji” za pomocą polecenia Menu/Plik/Opcje/ Bieżąca baza danych/Nawigacja

Opcje startowe MS Access
niewiele daje, gdyż użytkownik może wybrać polecenie Menu/Plik/Opcje/

i w otwartym oknie „Opcje programu Access” wybrać kategorię: Bieżąca baza danych/Nawigacja, zaznaczyć pole wyboru „Wyświetl okienko nawigacji”, ponownie uruchomić (zdefragmentować) bazę i cieszyć się widokiem okienka nawigacji (okna bazy danych). Użytkownik może także uruchomić bazę trzymając wciśnięty klawisz „Shift” i dokonać zmian w Opcjach startowych bazy. Po normalnym uruchomieniu bazy, użytkownik może odsłonić panel nawigacji (okno bazy) za pomocą klawisza F11, jak również wykorzystać inne klawisze specjalne programu MS Access (patrz tabelka poniżej), by zaglądnąć tam, gdzie nie powinien.

  Sekwencja klawiszy  Skutek
F11Wyświetlenie okna bazy danych na wierzchu
CTRL+GWyświetlenie okna analizy programu
CTRL+F11Przełączanie pomiędzy niestandardowym paskiem menu i wbudowanym paskiem menu
ALT+F11Wyświetlenie okna edytora VBA
CTRL+BREAKWprowadzenie trybu przerwania i wyświetlenie bieżącego modułu w oknie modułu
SHIFTWciśnięcie podczas startu bazy umożliwia pominięcie opcji startowych tzn. makro Autoexec i formularz startowy nie będą uruchamiane.

• Opcje startowe aplikacji MS Access

Prawie wszystkie opcje dostępne w oknie dialogowym „Opcje programu Access” można zmieniać za pomocą kodu VBA. W większości przypadków, o ile właściwość CurrentDbProperties("PropertyName") nie została ustawiona w oknie dialogowym „Opcje programu Access”, to właściwość nie istnieje w zbiorze Properties obiektu Application i próba odwołania się do nieistniejącej właściwości

' sprawdź, czy istnieje właściwość sPrpName
IsObject (CurrentDb.Properties(sPrpName))

powoduje wygenerowanie błędu nr 3270 - „Nie odnaleziono właściwości”. Błąd ten (nr 3270) musimy przechwycić, a w obsłudze błędu utworzyć żądana właściwość i dodać ją do kolekcji CurrentDb.Properties
Do ustawienia każdej z tych właściwości służy metoda SetOption obiektu Application, lub właściwość CurrentDb.Properties(sPropertyName) = vPropertyValue, a do pobierania bieżącej wartości metoda GetOption lub właściwość CurrentDb.Properties(sPropertyName). Składnia wygląda następująco:

Application.SetOption sPropertyName, vPropertyValue
CurrentDb.Properties(sPropertyName) = vPropertyValue

gdzie sPropertyName jest jedną z nazw z poniższej tabeli, a vPropertyValue wartością, której typ musi być zgodny z typem danych właściwości. W większości przypadków, o ile właściwość nie została już ustawiona w oknie dialogowym „Opcje programu Access”, nie jest ona dołączona do zbioru Properties obiektu Application.

  Opcja  Właściwość do ustawieniaTyp danych
Tytuł aplikacjiAppTitledbText
Ikona aplikacjiAppIcondbText
Wyświetl formularzStartupFormdbText
Wyświetl okno bazy danychStartupShowDBWindowdbBoolean
Wyświetl pasek stanuStartupShowStatusBardbBoolean
Wyświetl pasek menuStartupMenuBardbText
Pasek menu skrótówStartupShortcutMenuBardbText
Zezwalaj na pełne menuAllowFullMenusdbBoolean
Zezwalaj na domyślne menu skrótówAllowShortcutMenusdbBoolean
Zezwalaj na wbudowane paski narzędziAllowBuiltInToolbarsdbBoolean
Zezwalaj na zmiany w paskach narzędziAllowToolbarChangesdbBoolean
Zezwalaj na wyświetlenie kodu po wystąpieniu błęduAllowBreakIntoCodedbBoolean
Użyj specjalnych klawiszy programu AccessAllowSpecialKeysdbBoolean
Nazwa wstążki (Ribbon)CustomRibbonIDdbText
Zezwalaj na użycie klawisza Shift do ominięcia opcji startowych AllowBypassKeydbBoolean
AllowBypassKey nie jest właściwością wbudowaną do bazy danych Accessa. Aby z niej korzystać, należy ją utworzyć, dołączyć do kolekcji Properties i ustawić jej wartość.

No to spróbujmy zabezpieczyć bazę danych tak, by ograniczyć użytkownikowi do minimum możliwość ingerowania w strukturę i dane naszej bazy danych.

Option Compare Database
Option Explicit
 
 ' • Public Function ChangeProperty( _
 '                            sPropertyName As String, _ 
 '                            vPropertyType As Variant, _ 
 '                            vPropertyValue As Variant) As Boolean 
 ' ------------------------------------------------------------------
 ' autor: Zbigniew Bratko - 03.2016

 ' [sPropertyName] - nazwa właściwości bazy danych
 ' [vPropertyType] - typ właściwości sPropertyName,
 ' [vPropertyValue] - wartość na jaką ma zostać ustawiona właściwość sPropertyName,
 '
 ' [Out] - przy powodzeniu zwraca TRUE, przy niepowodzeniu FALSE
 '

Public Function ChangeProperty( _
                            sPropertyName As String, _
                            vPropertyType As Variant, _
                            vPropertyValue As Variant) As Boolean
Dim dbs As DAO.Database
Dim prp As DAO.Property
Const cPropertyNotFound As Long = 3270
On Error GoTo ErrHandler
  
  Set dbs = Application.CurrentDb
    ' spróbuj ustawić wartość właściwości,
    ' jeżeli właściwość nie istnieje, wygenerowany zostanie błąd nr 3270
    ' i właściwość zostanie utworzona w obsłudze błędu
    dbs.Properties(sPropertyName) = vPropertyValue

  ChangeProperty = True

ExitHere:
  ' zniszcz zmienną obiektową
  Set dbs = Nothing
  Exit Function
ErrHandler:
  If Err.Number = cPropertyNotFound Then
    ' właściwość nie istnieje,
    With dbs
      ' utwórz właściwość o określonym typie i wartości początkowej
      Set prp = .CreateProperty(sPropertyName, vPropertyType, vPropertyValue)
        'dodaj właściwość do kolekcji
        .Properties.Append prp
        'odśwież kolekcję Properties
        .Properties.Refresh
        ' zniszcz zmienną obiektową
        Set prp = Nothing
      End With
    Resume Next
  Else
    MsgBox "Nieoczekiwany błąd nr " & Err.Number & "." & vbNewLine & Err.Description
    ChangeProperty = False
    Resume ExitHere
  End If

End Function


' przykładowa funkcja zmieniająca opcje startowe MS Access
Public Function LockDatabase()
Dim fRet As Boolean

  ' ustawienia obowiązują dopiero po ponownym uruchomieniu bazy
  fRet = ChangeProperty("AppTitle", dbText, "Moja baza")
  fRet = ChangeProperty("StartupForm", dbText, "frmMojFormularz")
  fRet = ChangeProperty("StartUpShowDBWindow", dbBoolean, False)
  fRet = ChangeProperty("AllowFullMenus", dbBoolean, False)
  fRet = ChangeProperty("AllowShortcutMenus", dbBoolean, False)
  ' AllowBuiltInToolbars=TRUE, ponieważ nie zadziała instrukcja obiektu DoCmd
  ' ukrywająca wstążkę: DoCmd.ShowToolbar "Ribbon", acToolbarNo
  fRet = ChangeProperty("AllowBuiltInToolbars", dbBoolean, TRUE)
  fRet = ChangeProperty("AllowToolbarChanges", dbBoolean, False)
  fRet = ChangeProperty("AllowBreakIntoCode", dbBoolean, False)
  fRet = ChangeProperty("AllowSpecialKeys", dbBoolean, False)
  fRet = ChangeProperty("AllowBypassKey", dbBoolean, False)
  fRet = ChangeProperty("StartupShowStatusBar", dbBoolean, False)

End Function

Funkcję LockDatabase() należy wywołać za pomocą makra AutoExec Action = "RunCode"; Argument = "ChangeProperty()" lub np. w zdarzeniu OnLoad() formularza startowego.

Ale dalej mamy problem z ukryciem panelu nawigacji (okna bazy). Co prawda, menu Plik jest mocno okrojone (tylko trzy polecenia Menu), ale użytkownik może wybrać polecenie Menu/Plik/Opcje prywatności/ i w otwartym oknie „Opcje programu Access” wybrać kategorię: Bieżąca baza danych/Nawigacja, zaznaczyć pole wyboru „Wyświetl okienko nawigacji” oraz pozmieniać inne opcje, ponownie uruchomić (zdefragmentować) bazę i uzyskać dostęp do okienka nawigacji (okna bazy danych) i innych obiektów bazy.

Nie tylko polecenie Menu/Plik/Opcje prywatności umożliwia użytkownikowi zmianę opcji startowych bazy danych. Także Pasek narzędzi Szybki dostęp pozwala na bezproblemowe dostanie się do okna dialogowego „Opcje programu Access”.

Wystarczy wybrać polecenie Dostosuj pasek narzędzi Szybki dostęp i następnie pozycję Więcej poleceń... by otworzyć okno dialogowe „Opcje programu Access” i tam zmienić wybrane opcje.

Umieszczony na Pasku narzędzi Szybki dostęp przycisk „Visual Basic (Alt+F11)” umożliwia otwarcie edytora Visual Basic i przeglądanie całego kodu VBA.

Umieszczony na Pasku narzędzi Szybki dostęp przycisk „Opcje programu Access” umożliwiają otwarcie okna„Opcje programu Access”.
Jak widać, w dalszym ciągu występują problemy z ukryciem okna nawigacji (dla MS Access wersja 2007+) lub okna bazy danych (dla MS Access wersja 2003-). To co jest proste w MS Access 2003 i wersjach niższych, nie jest tak oczywiste dla późniejszych wersji MS Access w których pojawia się okno nawigacji (ang. Navigation Pane), Pasek narzędzi Szybki dostęp (ang. Quick Access Toolbar), nowa właściwość Nazwa niestandardowej wstążki (ang. CustomRibbonID), a także Wstążki (ang. Ribbons), zamiast dawnych pasków narzędzi i wiele innych, mniej lub bardziej ważnych elementów. Nie wspomnę o problemach pobierania uchwytów okien, nazw klas i wielu innych problemach związanych z VBA7.

Ale o tym, być może kiedyś.